Trào ngược dạ dày là tình trạng khá phổ biến, có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi và gây ra những triệu chứng từ nhẹ đến nghiêm trọng. Một số người chỉ cảm thấy ợ nóng hoặc ợ chua sau khi ăn, trong khi những trường hợp khác có thể bị đau tức ngực, ho kéo dài, khàn giọng hoặc khó nuốt.
Việc nhận biết dấu hiệu trào ngược dạ dày từ sớm giúp người bệnh chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và thăm khám khi cần thiết. Vậy trào ngược dạ dày là gì, đâu là dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày thường gặp và khi nào cần đi khám? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Trào ngược dạ dày là gì?
Trào ngược dạ dày thực quản, thường được gọi là GERD, xảy ra khi dịch hoặc một phần thức ăn trong dạ dày trào ngược lên thực quản. Hiện tượng này có thể xảy ra do cơ vòng thực quản dưới hoạt động không hiệu quả hoặc do áp lực trong ổ bụng tăng lên.
Bình thường, cơ vòng thực quản dưới đóng vai trò như một “cánh cửa”, giúp ngăn các chất trong dạ dày đi ngược lên thực quản. Khi cơ vòng này suy yếu hoặc giãn ra không đúng thời điểm, axit và dịch dạ dày có thể trào lên.
Một vài lần trào ngược sau bữa ăn có thể không đáng lo. Tuy nhiên, nếu hiện tượng xảy ra thường xuyên và gây khó chịu, tổn thương thực quản hoặc ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, người bệnh có thể đang gặp bệnh trào ngược dạ dày thực quản.
Những dấu hiệu trào ngược dạ dày thường gặp
Các triệu chứng trào ngược có thể khác nhau tùy từng người. Có người chủ yếu xuất hiện biểu hiện ở đường tiêu hóa, trong khi một số trường hợp lại gặp các triệu chứng ở đường hô hấp hoặc vùng họng.
Ợ nóng là dấu hiệu trào ngược dạ dày điển hình
Ợ nóng là một trong những biểu hiện phổ biến nhất. Người bệnh có thể cảm thấy nóng rát từ vùng thượng vị hoặc sau xương ức lan lên phía cổ họng.
Triệu chứng thường xuất hiện sau khi ăn, đặc biệt sau những bữa ăn nhiều chất béo, ăn quá no hoặc nằm ngay sau khi ăn. Một số người cảm thấy ợ nóng rõ hơn vào ban đêm. Nếu tình trạng nóng rát xuất hiện thường xuyên, kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt, đây có thể là một dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày cần được chú ý.
Ợ chua và cảm giác thức ăn trào lên
Ợ chua xảy ra khi dịch dạ dày hoặc một phần thức ăn trào ngược lên thực quản và có thể đến vùng họng. Người bệnh thường cảm nhận vị chua hoặc đắng trong miệng.
Triệu chứng này thường rõ hơn khi cúi người, vận động sau ăn hoặc nằm xuống. Ợ chua thỉnh thoảng có thể xảy ra ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu xuất hiện nhiều lần, đặc biệt kèm theo ợ nóng, đau vùng thượng vị hoặc khó chịu sau ăn, người bệnh nên theo dõi và cân nhắc thăm khám.
Đau hoặc nóng rát vùng ngực
Trào ngược dạ dày có thể gây cảm giác nóng rát hoặc đau ở phía sau xương ức. Cơn đau đôi khi khiến người bệnh nhầm lẫn với các vấn đề liên quan đến tim mạch.
Đau do trào ngược thường có liên quan đến bữa ăn, có thể xuất hiện sau khi ăn hoặc khi nằm xuống. Tuy nhiên, không nên tự kết luận mọi trường hợp đau ngực đều do trào ngược dạ dày. Nếu đau ngực dữ dội, đột ngột hoặc đi kèm khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt, đau lan ra cánh tay, vai hoặc hàm, cần được cấp cứu hoặc đánh giá y tế ngay vì đây có thể là dấu hiệu của một tình trạng tim mạch nghiêm trọng.
Khó nuốt hoặc cảm giác thức ăn mắc ở cổ
Một dấu hiệu trào ngược dạ dày khác là cảm giác khó nuốt hoặc thức ăn như bị mắc lại ở vùng ngực hoặc cổ họng.
Triệu chứng có thể xuất hiện khi thực quản bị kích ứng hoặc tổn thương kéo dài. Trong một số trường hợp, khó nuốt tiến triển có thể liên quan đến tình trạng hẹp thực quản. Đây là triệu chứng không nên chủ quan, đặc biệt khi xuất hiện thường xuyên hoặc ngày càng nghiêm trọng.
Cảm giác vướng nghẹn ở cổ họng
Một số người bị trào ngược không cảm thấy ợ nóng rõ ràng nhưng thường xuyên có cảm giác vướng hoặc có vật gì đó trong cổ họng. Người bệnh có thể liên tục muốn nuốt nước bọt hoặc hắng giọng nhưng cảm giác khó chịu vẫn tồn tại. Đây có thể là một biểu hiện của trào ngược lên vùng họng, thường được gọi là trào ngược họng thanh quản.
Tuy nhiên, cảm giác vướng họng cũng có nhiều nguyên nhân khác nên không nên dựa vào một triệu chứng đơn lẻ để tự chẩn đoán.
Dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày ở đường hô hấp
Không phải tất cả người bệnh đều có triệu chứng điển hình như ợ nóng hoặc ợ chua. Trào ngược đôi khi có thể liên quan đến các biểu hiện ở họng và đường hô hấp.
Ho kéo dài không rõ nguyên nhân
Ho dai dẳng là một trong những triệu chứng ngoài thực quản có thể gặp ở người bị trào ngược. Dịch trào ngược có thể kích thích vùng họng và đường hô hấp, từ đó gây ho. Một số trường hợp ho thường xuất hiện vào ban đêm hoặc sau khi ăn.
Tuy nhiên, ho kéo dài cũng có thể do dị ứng, hen suyễn, nhiễm trùng hô hấp, hút thuốc hoặc nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, nếu ho kéo dài, người bệnh nên được đánh giá nguyên nhân thay vì mặc định là do trào ngược.
Khàn giọng và thường xuyên hắng giọng
Axit và dịch dạ dày tiếp xúc với vùng họng có thể gây kích ứng dây thanh quản, dẫn đến khàn giọng hoặc thay đổi giọng nói. Một số người cũng thường xuyên có cảm giác có đờm trong cổ họng và phải hắng giọng. Những triệu chứng này có thể xuất hiện rõ hơn vào buổi sáng hoặc sau khi ngủ dậy.
Nếu khàn giọng kéo dài, đặc biệt khi không liên quan đến việc nói nhiều hoặc nhiễm trùng đường hô hấp, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.
Đau rát họng
Theo như khảo sát người bị bệnh ở các bản tin số về sức khoẻ thì đa số người bị trào ngược có thể cảm thấy nóng rát hoặc khó chịu ở cổ họng. Triệu chứng có thể đi kèm vị chua trong miệng, ho hoặc khàn tiếng. Tình trạng này thường khiến người bệnh nhầm với viêm họng thông thường. Nếu đau rát họng tái diễn nhiều lần mà không có dấu hiệu nhiễm trùng rõ ràng, trào ngược có thể là một yếu tố cần được xem xét.
Dấu hiệu trào ngược dạ dày vào ban đêm
Trào ngược thường khiến nhiều người khó chịu hơn khi nằm. Tư thế này tạo điều kiện để dịch dạ dày di chuyển ngược lên thực quản.
Ho hoặc nghẹn khi đang ngủ
Một số người có thể tỉnh giấc vì ho, nghẹn hoặc cảm giác dịch chảy lên cổ họng. Những triệu chứng này có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn. Nếu thường xuyên thức giấc vì ho hoặc cảm giác khó chịu ở vùng ngực, cổ họng, người bệnh nên theo dõi mối liên quan với bữa ăn tối và thời điểm đi ngủ.
Ợ nóng về đêm
Ợ nóng ban đêm có thể khiến người bệnh khó ngủ hoặc phải ngồi dậy để giảm cảm giác nóng rát. Ăn tối quá muộn, ăn nhiều, sử dụng thực phẩm nhiều chất béo hoặc nằm ngay sau khi ăn có thể khiến triệu chứng trở nên rõ hơn ở một số người.
Nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày
Trào ngược có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau. Một trong những cơ chế quan trọng là sự suy giảm chức năng của cơ vòng thực quản dưới.
Bên cạnh đó, thói quen ăn uống và sinh hoạt cũng có thể góp phần làm tăng triệu chứng. Ăn quá no, ăn sát giờ ngủ, thừa cân hoặc béo phì, hút thuốc và uống rượu có thể làm tình trạng trào ngược trở nên nghiêm trọng hơn ở một số người.
Một số thực phẩm cũng có khả năng kích thích triệu chứng ở từng cá nhân, chẳng hạn đồ ăn nhiều chất béo, chocolate, cà phê hoặc thực phẩm cay. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở tất cả mọi người.
Phụ nữ mang thai cũng có nguy cơ gặp trào ngược do thay đổi nội tiết tố và áp lực của thai nhi lên ổ bụng.
Trào ngược dạ dày có nguy hiểm không?
Trào ngược thỉnh thoảng thường không gây ra vấn đề nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu xảy ra thường xuyên và kéo dài, axit dạ dày có thể gây kích ứng hoặc tổn thương niêm mạc thực quản.
Trào ngược kéo dài có thể liên quan đến viêm thực quản, loét thực quản hoặc hẹp thực quản. Một số trường hợp có thể xuất hiện Barrett thực quản, một biến đổi của niêm mạc thực quản có liên quan đến nguy cơ ung thư thực quản.
Điều này không có nghĩa mọi người bị trào ngược đều sẽ gặp biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, việc kiểm soát triệu chứng và thăm khám khi cần thiết có vai trò quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ biến chứng.
Kết luận
Nhận biết dấu hiệu trào ngược dạ dày là bước quan trọng giúp chủ động chăm sóc sức khỏe hệ tiêu hóa. Những triệu chứng thường gặp gồm ợ nóng, ợ chua, cảm giác thức ăn hoặc dịch dạ dày trào lên, đau rát vùng ngực, khó nuốt. Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp ho kéo dài, khàn giọng, đau họng hoặc cảm giác vướng nghẹn ở cổ.
Hiểu rõ trào ngược dạ dày là gì và nhận diện sớm dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày có thể giúp bạn điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt phù hợp và chủ động thăm khám khi cần thiết. Tuy nhiên, không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào một triệu chứng đơn lẻ bởi nhiều biểu hiện của trào ngược có thể tương tự các bệnh lý khác.
Nếu các triệu chứng xuất hiện thường xuyên hoặc có dấu hiệu cảnh báo, việc thăm khám với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa là lựa chọn an toàn để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.
Nguồn: Sưu tầm
